
۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵
_80800.jpg&w=1920&q=75)
۲۲ آذر ۱۴۰۴
_80470.jpg&w=1920&q=75)
۱۸ آبان ۱۴۰۴
موقعیت جغرافیایی استان
کرمان ، کارمانیا یا گواشیر نام منطقهای در پارسی باستان که در کتبیبه های داریوش نیز دیده می شود.
با دربر گرفتن بیش از ۱۱ درصد از وسعت ایران با حدود ۱۸۳٬۲۸۵ کیلومتر مربع پهناورترین استان ایران با مرکزیت کلانشهر کرمان می باشد که در جنوب شرقی ایران قرار گرفته است.
این استان از شمال به استان های یزد و خراسان جنوبی،از جنوب به استان هرمزگان ،از شرق به استان سیستان و بلوچستان و از غرب به استان فارس محدود می شود.
استان کرمان براساس آخرین تقسیمات کشوری، دارای ۲۵ شهرستان، ۶۱ بخش، ۱۶۸ دهستان و ۸۴ شهر است.
استان کرمان در جنوب شرقی ایران قرار دارد و بلندیهای آن دنباله رشته کوههای زاگرس و رشته کوه مرکزی ایران است که از چین خوردگیهای آتشفشانی آذربایجان آغاز میشود و تا بلوچستان امتداد مییابد و دنباله آن را در فلات مرکزی، حوزههای پست داخلی و کویر چندین بار قطع میکنند. این ارتفاعات با دارا بودن بیش از ۱۴ قله با ارتفاع بیش از ۴۰۰۰ متر بهشت کوهنوردان نامیده شده است.
استان کرمان از تنوع آب و هوایی از گرم تا معتدل و بسیار سرد برخوردار است. مناطق گرمسیری پهنه بزرگتری از سرزمین کرمان را فراگرفته است و مناطق سردسیری که بهطور عمده در ارتفاعات بوده، در حدود یک چهارمِ کرمان است.
مناطق مرکزی، غربی، جنوب غربی و تاحدی شرقی استان از بارش برف و کولاک در فصل زمستان برخوردار است. بارندگی در مناطق جنوب شرقی و شمال شرقی استان اغلب به صورت باران و در نواحی مرکزی، جنوب غربی و غرب و شمال غرب استان برف میباشد و در محدوده آبان ماه تا فروردین ماه قرار دارد و از بادهای غربی و شمال غربی منطقه تغذیه میشود که اغلب موسمی و خشک است.
از کل مساحت استان، حدود 5 درصد اراضی کشاورزی، 45درصد مرتع، 13درصد جنگل و 37درصد را بیابان تشکیل میدهد.
با توجه به شرایط اقلیمی و میزان منابع آب و موقعیت اجتماعی و الگوی کشت، استان کرمان را به سه منطقه کشاورزی تقسیم میکنند:
استان کرمان با اقلیمهای متنوع خود در بسیاری از محصولات باغی از جمله گردو، خرما، مرکبات و پسته رتبههای اول تا سوم کشور را در اختیار دارد. همچنین چندین سال متوالی رتبه نخست صادرات غیرنفتی کشور را از آن خود کرده است.استان کرمان بزرگترین صادرکننده خرماو پسته، رتبه دوم تولید گردوو رتبه دوم تولید گل محمدی در ایران را دارا است. حدود ۱۷٪ از باغهای کشور در این استان قرار دارد که از این رو دارای رتبه نخست کشوری است.
استان کرمان از جمله مهمترین استانهای کشور از جهت وجود مناطق حفاظت شده و گونههای کمیاب است، بهطوریکه در حال حاضر بیش از ۱۹درصد از پرندگان و ۴۶درصد از پستانداران حمایت شده کشور در این استان زندگی میکنند که برخی از آنها در سطح جهان حائز اهمیت هستند. مهمترین پارک ملی نیمه جنوبی کشور به نام پارک ملی خبر در استان کرمان قرار دارد. از جمله مناطق حفاظت شده مهم دیگر میتوان به کوه جوپار، بیدوئیه اشاره کرد که دارای تنوع زیستی بالایی همچون پلنگ ، یوزپلنگ، آهو، گرگ، کل و بز و قوچ و ... می باشند.
در حال حاضر پارک ملی خبر دارای ۳۴ گونه پستاندار متعلق به ۱۴ خانواده و ۶ راسته، ۷ گونه پرنده مهاجر، ۸۵ گونه پرنده بومی و ۳۱ گونه خزنده است. پارک ملی خبر ضمن برخورداری از تنوع گونهای بالا، گونههای حمایت شده و با ارزشی چون پلنگ، جبیر، کاراکال، روباه شنی، هوبره، عقاب طلایی و… را در خود حفظ میکند.
جمعیتشناسی استان
از لحاظ تاریخی، سابقه سکونت درمنطقه کرمان به هزاره چهارم پیش از میلاد بر می¬گردد. تمدن جیرُفت و محوطههای باستانی و یافتههای باستانشناختی کشفشده در استان کرمان و در نزدیکی شهر جیرفت و هلیلرود قدمتی به حدود ۵۰۰۰ سال دارد. گنجینه¬های فرهنگی، تاریخی و معماری ارزشمندی درگذر زمان در این استان پدید آمده که نمایان-گر روند تاریخی و حیات اقتصادی¬-¬اجتماعی این منطقه است. قلعه دختر و قلعه اردشیر از آثار دوران اشکانی در خاور شهر کنونی کرمان، که هنوز خرابههای آنها برجاست، گواه بر این است که دست کم در زمان اردشیر بابکان در همین محل، شهری آباد و دژهایی مهم وجود داشتهاست
استان کرمان به دلیل موقعیت جغرافیایی و تاریخچهاش، محل زندگی اقوام و طوایف مختلفی است. ایلها و چادرنشینان سرزمین کرمان در اصل از تیرههای مختلف بلوچ، ترک، لر و ... شکل گرفتهاند.
لرهای کرمان در شهرهای سیرجان، جیرفت،بافت زندگی میکنند.
ترکهای کرمان در دورههای سلجوقیه، صفویه، افشاریه و قاجاریه از آناتولی، آذربایجان، خراسان و فارس به کرمان مهاجرت کردهاند و اکثراً به زبان ترکی افشاری تکلم میکنند. بخش بزرگی از جمعیت شهرستانهای بافت، ارزوئیه و سیرجان از افشارها و بچاقچیها و بقیه طوایف ترک است.
ترکیب جمعیت ساکن در شهرستانهای جنوب شرقی استان کرمان نواحی بلوچ نشین میباشند. در شهرستانهای جنوبی و شرقی گویش عامه مردم بومی فارسی کرمانی نیست بلکه طوایف بلوچی هستند که با «گویش رودباری» از دسته گویشهای گرمسیری تکلم میکنند.
جمعیت استان کرمان بر اساس سرشماری در سال ۱۳۹۵ برابر با ۳٬۱۶۴٬۷۱۸ نفر بودهاست و نهمین استان پرجمعیت کشور نیز محسوب میشود و پر جمعیت ترین و متراکم ترین شهرستان استان، شهرستان کرمان با جمعیت 537،718 نفر می باشد.
۴۸.۸ درصد جمعیت استان کرمان را زنان و ۵۱.۲ درصد را مردان تشکیل می دهند.
بررسی جمعیت کل استان کرمان به تفکیک گروه سنی نشان میدهد که گروه سنی ۲۵ تا ۲۹ ساله با ۳۳۲٬۷۰۶ نفر، پرجمعیتترین گروه در این استان است. پس از آن، گروه سنی ۳۰ تا ۳۴ ساله با ۳۳۰٬۱۷۳ نفر قرار دارد. این گروههای سنی جوان نقش کلیدی در پیشرفت اقتصادی استان ایفا میکنند.
جایگاه علمی استان
در استان کرمان تعداد 58 مرکز علمی و دانشگاهی تعریف شده است. دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، دانشگاه ولی عصر رفسنجان و دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان جز دانشگاه های شاخص کشور و استان می باشند.
دانشگاههای استان کرمان صاحب امتیاز 59 ژورنال تخصصی علمی هستند.
در اخرین رتبه بندی وزارت علوم در سال 1404 دانشگاه شهید باهنر کرمان حائز رتبه 16 در بین دانشگاه های دولتی کشور شده است.
در استان کرمان ۲۳۲ باب کتابخانه عمومی، بیش از یک میلیون و ۶۰۰ هزار جلد کتاب و ۱۳۰ هزار عضو فعال کتابخانههای عمومی وجود دارد.
مشاهیر کرمان
کرمان در طول تاریخ غنی خود مشاهیر بسیاری را به خود دیده است و مردان و زنانی را در دامان خود پرورده که در هر دوره تاریخی تأثیرات قابل توجهی بر حوزه های مختلف اجتماعی، سیاسی، علمی و فرهنگی کشورمان گذاشته اند.
جاذبههای گردشگری و توریستی
کرمان، نگین کویر ایران، با تاریخ کهن و تمدن غنی یکی از استان های تاریخی و از مقاصد گردشگری جذاب ایران است که به دلیل طبیعت زیبا و آثار تاریخی فراوان، از محبوبترین استانها برای گردشگران به شمار میآید و با داشتن جاذبههای دیدنی مختلف طبیعی، تاریخی و فرهنگی، از جمله بازارهای سنتی، بناهای تاریخی، باغ ها، کوهها، بیابانها و باغات، توانسته توجه بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی را به خود جلب کند.
استان کرمان دارای ۱۰ اثرثبتی در فهرست آثار جهانی و بیش از ۸۰۰ اثر ملموس، ناملموس ثبت در فهرست آثار ملی است، که از لحاظ تعداد آثار ثبت جهانی رتبه اول کشور را دارا می باشد.
صنایع دستی استان
صنایع دستی کرمان آوازه جهانی دارند و شامل طیف گستردهای از هنرها و محصولات سنتی است که از جمله معروفترین آنها میتوان به قالی کرمان، پتهدوزی، گلیم شیریکی پیچ، عریضبافی، شالبافی، و ظروف مسی، چاقو اشاره کرد. این صنایع دستی نه تنها نشاندهندهی فرهنگ و تاریخ غنی کرمان هستند، بلکه به عنوان سوغاتیهای ارزشمند و جاذبههای گردشگری این استان نیز شناخته میشوند.
وضعیت اقتصادی استان کرمان
کرمان یکی از استان های اقتصادی مهم کشور به شمار می رود و اقتصاد آن بر پایهی معدن، کشاورزی، صنعت و خدمات استوار است.
منطقه کرمان به دلیل پتانسیل بالای معدنی امکانات بالقوه زیادی برای ایجاد صنایع وابسته به محصولات معدنی دارد که بعضی از این معادن از غنی ترین معدن ها در سطح کل کشور می باشد.
هم اکنون در این استان بیش از150 معدن شناخته شده است این منطقه از لحاظ زمین شناسی و ذخائر معدنی دارای موقعیت ویژه ای است به طوری که قسمت اعظم تشکیلات دوران مختلف زمین شناسی در این محل رخ داده است و به همین جهت است که قسمت اعظم معادن استان مربوط به دورانهای قدیم می باشد و معادن فلزی از قبیل آهن مس سرب و روی دارای سابقه چند هزار ساله برای بهره برداری می باشند.
عمده ترین معادن استان شامل:
می باشد. سابقه درخشان تجارت و وجود کارخانجات بافندگی ابریشم و پنبه و پشم ، در قرون اولیه در شهر و واقع شدن بر سر راه هندوستان ، ضرورت پیدایش مکانهای مناسبی برای عرضه کالاهای داخلی و وارداتی را ایجاد کرده است.
از منابع اقتصادی مهم دیگر استان تولید خرما و پسته و مرکبات و سایر محصولات کشاورزی می باشد که چندین سال متوالی رتبه نخست صادرات غیرنفتی کشور را از آن خود کرده است. استان کرمان بزرگترین صادرکننده خرماو پسته، رتبه دوم تولید گردوو رتبه دوم تولید گل محمدی در ایران را دارا است.
براساس آخرین آمار وضعیت ارتباطی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی
| ردیف | شاخص | |
| 1 | تعداد خطوط فعال تلفن ثابت | 670,666 |
| 2 | تعداد خطوط فعال همراه اول(دائمی و اعتباری) | 3,065,877 |
| 3 | تعداد خطوط فعال ایرانسل (دائمی و اعتباری) | 2,133,810 |
| 4 | تعداد خطوط فعال رایتل(دائمی و اعتباری) | 184,905 |
| 5 | مجموع مشترکین فعال تلفن ثابت و همراه | |
| 6 | مجموع مشترکین اینترنت( ثابت و سیار) | |
| 7 | ضریب نفوذ مجموع مشترکین اینترنت( ثابت و سیار) | |
| 8 | تعداد شهرهای تحت پوشش نسل چهارم تلفن همراه | |
| 9 | تعداد روستاهای بالای 20 خانوار |
| عنوان | تعداد | توضیحات |
| شبکه کابل فیبری (KM) | 5,193 | |
| ظرفیت شبه انتقال | 1,771 | |
| ظرفیت کل شبکه دیتای داخلی استان(Gbps) | 1,100 | |
| ظرفیت قابل واگذاری دیتای داخلی استان (Gbps) | 727 | |
| سوئیچ بین شهری (پورت منصوبه ) | 47,610 | |
| سوئیچ بین شهری (پورت زیر بار) | 14,459 |