موقعیت جغرافیایی استان
استان چهارمحال و بختیاری یکی از استانهای مرکزی کشور به مرکزیت شهرکرد است. استان چهارمحال و بختیاری از جمله مناطق کوهستانی فلات مرکزی ایران محسوب میشود که در بخش مرکزی رشته کوههای زاگرس واقع شده است. به علت جوان بودن دوره کوهزایی و شرایط تشکیل گسلهای خاص، در این منطقه وجود بلایا و مخاطرات طبیعی بسیاری چون ریزش بهمن، سیل، زلزله و رانش زمین در اکثر نقاط آن مشاهده میشود.
این استان با گسترهای برابر با ۱۶٬۴۲۱ کیلومتر مربّع، بیست و دومین استان کشور از نظر پهناوری است.
استان چهارمحال و بختیاری از جمله بخشهای کوهستانی فلات مرکزی ایران محسوب میشود و در ۳۱ درجه و ۹ دقیقه تا ۳۲ درجه و ۳۸ دقیقه عرض شمالی و ۴۹ درجه و ۳۰ دقیقه تا ۵۱ درجه و ۲۶ دقیقه طول شرقی گرینویچ قرار دارد.
این استان از شمال و مشرق به استان اصفهان، از مغرب به استان خوزستان، از جنوب به استان کهگیلویه و بویراحمد و از سوی شمال غربی به استان لرستان محدود میشود. حدود ۵۶،۳ درصد جمعیت استان به گویش بختیاری، ۳۰،۵ درصد به زبان فارسی و ۱۲ درصد هم به زبان ترکی قشقایی و ترکی چهارمحالی سخن میکنند.
شهرکرد با ۲۰۶۶ متر ارتفاع از سطح دریا، بلندترین مرکز استان در ایران است. میانگین ارتفاع در استان چهارمحال و بختیاری حدود ۲۱۵۳ متر است و به همین خاطر استان چهارمحال و بختیاری را بام ایران میدانند.
بر پایه آخرین بخشبندی سیاسی کشور، استان چهار محال و بختیاری دارای ۱۲ شهرستان، ۴۳ شهر، ۲۸ بخش و ۵۱ دهستان است. شهرستانهای این استان عبارتند از:
شهرکرد، بروجن، فارسان، لردگان، اردل، کوهرنگ، کیار، بن، سامان، خانمیرزا، فلارد و فرخشهر.
ارتفاعات
استان چهارمحال و بختیاری به عنوان بام ایران، دارای ۱۶ قله مرتفع با ارتفاع بیش از ۳۵۰۰ متر است. این کوهها از شمال غرب استان به جنوب شرق آن کشیده شدهاند و هر چه از غرب استان به طرف شرق آن به پیش رویم از میزان ارتفاعات کاسته میشود و در نهایت به دشتهای نسبتاً وسیع همچون دشت لار، فرادنبه، کیار و گندمان میرسیم. ارتفاعات حدود ۷۶ درصد و دشتها در مجموع نزدیک به ۲۴ درصد وسعت استان را شامل میشوند و انباشته رسوبات در آنها زمینه مساعدی برای کشاورزی به وجود آورده است. زردکوه دومین کوه بلند رشته کوه زاگرس در این استان قرار گرفته است.
جمعیتشناسی استان
جمعیت استان چهارمحال و بختیاری ۹۴۷۷۶۳ نفر می باشد که۵۱ درصد را مردان و ۴۹ درصد را زنان تشکیل می دهند.
جاذبههای طبیعی و گردشگری
- گردشگاه چشمه زنه هفشجان
گردشگاه چشمه زنه هفشجان در دامنه کوه جهانبین مجاورت شهر هفشجان و ۲۰ کیلومتری شهرکرد واقع شده است. در روز طبیعت هرسال بیش از ۱۰ هزار نفر از گردشگاه چشمه زنه و طبیعت زیبای آن دیدن میکنند. این گردشگاه نزدیک به شهرکرد مرکز کنونی استان چهارمحال و بختیاری است. آب معدنی و لالههای واژگون آن از مهمترین ویژگیهای آن میباشد. به منظور تأمین بخشی از آب کشاورزی دشت هفشجان، سدی بر روی این چشمه احداث شده است. این سد خاکی با هسته رسی، دارای مخزنی به حجم ۱/۳ میلیون مترمکعب میباشد. طول تاج سد ۴۱۰ متر و عرض تاج آن ۸ متر و ارتفاع از روی پی در عمیقترین ناحیه ۴۲ متر است. در وجه تسمیه نام چشمه زنه باید توجه داشت که نام زنه به علت زایش چشمهای جوشان در کوه جهان بین هفشجان میباشد.
- روستای پلکانی سرآقاسید
روستای سراقا سید، با قدمت ۶۰۰ ساله در شهرستان کوهرنگ واقع شده است. بیشتر مردم این روستا عشایر و بعضی دیگر از آنها کشاورز هستند. روستای سرآقاسید به دلیل معماری پلکانی خود به ماسوله زاگرس شهرت دارد. میتوان گفت این روستا تنها روستایی از ایران است که هنوز زندگی به روال گذشته و با جمعیتی بالغ بر ۳۰۰۰ نفر جریان دارد این در حالی است که جمعیت ماسوله حدود ۳۰۰ نفر میباشد.
- پارک جنگلی سرچشمه فرخشهر
پارک سرچشمه در فرخشهر، با مساحتی بالغ بر۱۲۰ هزار مترمربع دارای چشمهای پراز آب وفضای سبز زیبا و چشمنواز است.
اولین چیزی که دربدو ورود چشم هر بینندهای را خیره میسازد آبنمای زیبای این پارک که بر روی استخرهای پارک قرار دارد. اساس آبادانی وشکلگیری پارک سرچشمه فرخ شهر چشمهای است که در بالای پارک قرار گرفته است، این چشمه بسیار با ارزش که درمسیر خود برکت و زیبائی و شکوفایی را به ارمغان میآورد و جاذبههای دلنشینی را به وجود آورده است. بخشی دیگری از آب چشمه پس از عبور از پارک مسیر جویهای شهر را طی میکند و لطافت و سرسبزی را به درختان و گلهای سطح شهر هدیه میکند. این پارک یکی از قدیمیترین پارکها در استان چهار محال و بختیاری است و هرساله در فصل بهار و تابستان میزبان ورود خیل مسافران است. یکی از ویژگیهای منحصر به فرد این پارک دارا بودن درختان قدیمی و کهنسال است که زیبایی خاصی به این پارک داده است. این پارک دارای تمام امکانات رفاهی و اقامتی میباشد.
- تالاب چغاخور
تالاب بینالمللی چغاخور، حدود دوهزار و ۳۰۰ هکتار مساحت دارد و در دامنه ارتفاعات ۳۸۰۰متری کوه کلار در نزدیک شهرهای گهرو و بلداجی از توابع شهرستان بروجن قرار دارد. فاصله تالاب تا شهرکرد ۶۰ کیلومتر است و ویژگی منحصربهفرد این تالاب، زیست نوعی ماهی به نام ماهی گورخری است. چشمانداز بدیع و پرواز پرندگان مهاجر و بومی، این تالاب را در ردیف یکی از کانونهای مهم جذب گردشگری کشور و چهارمحال بختیاری قرار داده است.
با این حال چغاخور نیز مانند بسیاری از تالابهای کشور با خطر رو به روست، اما خطری که چغاخور را تهدید میکند نه بیآبی که غرق شدن در آب است. به گفته هومان خاکپور، کارشناس منابع طبیعی، میخواهند از جایی که فرسایش آبی بالاست آب را به این تالاب منتقل کنند و به این ترتیب آبی که وارد تالاب خواهد شد پر از رسوب است. اگر این آب داخل تالاب بیاید علاوه بر این که ارتفاع آب بیش از شش متر میشود و ویژگی تالابی چغاخور از بین میرود، خسارات دیگری هم وارد میشود. خود آب با این سرعتی که وارد تالاب میشود یک جریان رودخانهای درست میکند که به دلیل جریان تند آب کل اکوسیستم تالاب را از بین خواهد برد. علاوه بر این، آن رسوباتی که با حجم زیاد وارد تالاب میشود کل رویشگاه کف تالاب را از بین میبرد.
- پل زمان خان
پل زمان خان، یکی از بناهای تاریخی واقع در شهرستان سامان است که دارای دو دهانه، ۳۰ متر طول و ارتفاع ۱۲ متری است. پل زمانخان بر روی رودخانه زاینده رود بر روی سهپایه سنگی طبیعی بنا شده و در ۲۲ کیلومتری شمال شهرکرد قرار دارد. این پل در زمان صفوی توسط زمان خان نفر از ایل نفر ساخته شده است. این پل یکی از مقاصد اصلی گردشگران داخلی وخارجی بوده و سالانه پذیرای میلیونی مسافران و طبیعت دوستان میباشد. تمامی خدمات رفاهی و سیاحتی از قبیل بازارچه سنتی و صنایع دستی، خدماتی، اسکان و سرگرمی از قبیل پارکها و ورزشهای آبی رفتینگ (رودگردی) و کایاک در محل پل زمانخان ارائه میگردد.
- چشمه سرداب رستمآباد
چشمه سرداب رستمآباد، در شهرستان اردل و فاصله ۷۰ کیلومتری شهرکرد قرار دارد. این چشمه با دبی آب ۱۱۰۰۰ لیتر در ثانیه در ردیف پرآبترین چشمههای کشور قرار دارد.
- چشمهدیمه
چشمهدیمه، سرچشمه اصلی زایندهرود، در ۱۰ کیلومتری چلگرد و مجاور روستای دیمه قرار دارد. آب این چشمه از گواراترین آبهای جهان است و خواص درمانی از قبیل جلوگیری از پوسیدگی دندان و درمان سنگ کلیه دارد. مناظر چشمگیر و فضاسازی اطراف چشمه، این مکان را در ردیف زیباترین گردشگاههای شهرستان کوهرنگ قرار داده است. فاصله این جاذبه گردشگری تا شهرکرد ۱۲۰ کیلومتر است.
- چشمه کوهرنگ
چشمه کوهرنگ در شهرستان کوهرنگ، با دبیِ آب زیاد از دامنههای زردکوه سرچشمه میگیرد و پس از گذر از پیچ و خم فراوان به دریاچه سد کوهرنگ میریزد و از تونل اول کوهرنگ وارد زایندهرود میشود. مناظر بسیار زیبای طبیعیِ اطراف چشمه و حضور عشایر در منطقه، زیبایی آن را دوچندان کرده است. چشمه کوهرنگ نیز تا شهرکرد ۱۲۰ کیلومتر فاصله دارد.
- چشمهبرم لردگان
چشمهبرم در لردگان، با شهرکرد ۱۵۰ کیلومتر فاصله دارد. این چشمه علاوه بر تأمین آب کشاورزی، یکی از سرشاخههای کارون است و چشمانداز زیبایی را برای شهر لردگان بهوجود آورده است. اطراف این چشمه به صورت پارکی برای تفرج گردشگران است. این چشمه در محله ساطح لردگان واقع است که مظهر شهر لردگان است.
- آبشارِ آتشگاه
آبشار آتشگاه در ۱۹۰ کیلومتریِ شهرکرد و در ۴۰ کیلومتریِ شهر لُردگان در درهای به طول دو کیلومتر قرار دارد. مسیر این آبشار از محلِ چشمه تا اتصال به رودخانه'خرسان' را فضایی سرسبز از انواع درختان و گیاهانِ جنگلی فراگرفته و شیبِ زیاد و پستی و بلندیهای دره، آبشارهای کوچک متعددی را در آن ایجاد کرده است. پیوندِ عناصر طبیعی مانند دره، سبزهزار و اقلیم مناسب، فضای بسیار فرح بخشی را برای گشت و گذار در این مکان پدیده آورده است.
- آبشار درهعشق
آبشار درهعشق، در شهرستان اردل در مجاورت روستای درهعشق در ۱۱۰ کیلومتری شهرکرد واقع است. این آبشار بیش از یکصد متر ارتفاع دارد و در مجاورت رود کارون قرار دارد. این آبشار در ترکیب با شالیزارها و انارستانهای دورک شاهپوری فضای شگفتانگیزی را به وجود آورده است.
اقتصاد استان چهارمحال و بختیاری
هرچند استان چهار محال و بختیاری در زمینه کشاورزی، باغداری و دامداری در سطح کشور مطرح تر است اما صنعت هم در این استان از رونق خوبی برخوردار است.
پولکی و نبات از سوغاتیهای این استان میباشد.
کشاورزی
استان چهارمحال و بختیاری به سبب موقعیت جغرافیایی ویژه و در اختیار داشتن منابع آبی غنی یکی از مساعدترین مناطق برای کشت، پرورش و تولید بادام در کشور ایران است. استان چهار محال و بختیاری با تولید بیش از ۲۰ درصد از مجموع محصول بادام کشور، رتبه اول تولید بادام در ایران را به خود اختصاص داده است. بیشتر باغهای بادام این استان در شهرستان سامان قرار دارند. بادام محب (پوست کاغذی) و مامایی مهمترین تولیدات شهرستان سامان میباشد که عمدتاً به کشور هند صادر میشود و یکی از مهمترین منابع ارز آوری استان میباشد.
صنعت
از مهمترین کارخانههای صنعتی استان میتوان به کارخانههای زیر اشاره کرد:
- فولاد سفیددشت
- مالتسازی هفشجان
- قند هفشجان
- خمیر مایه ناغان
- گچ فارسان
- آرد چلیچه
- فولاد فرخ شهر
- فولاد بروجن
- ورق خودرو چهارمحال
- بروجن خودرو
- لوازم خانگی برفاب شهرکرد
- سیمان شهرکرد
- سیمان لردگان
- گچ لردگان (سردشت)
- پتروشیمی لردگان
- گاز کربنیک شهرکرد
- نساجی حجاب شهرکیان
- ریسندگی بروجن
- صنایع شیر و لبنی شهرکیان
- نهان گل بروجن
- ظریف مصور بروجن
- مجتمع کشت و صنعت شهرکرد
- شرکت شیر خشک نوزاد پگاه
نقش ارتباطات زیرساخت چهارمحال و بختیاری در توسعه ستون فقرات ارتباطی کشور
شاخصهای شبکه مادر مخابراتی استان چهارمحال و بختیاری
| ردیف |
شاخص |
|
| 1 |
شبکه کابل فیبر نوری (km) |
1,105 |
| 2 |
ظرفیت شبکه انتقال (Gbps) |
309 |
| 3 |
ظرفیت کل شبکه دیتای داخلی استان (Gbps) |
400 |
| 4 |
ظرفیت قابل واگذاری دیتای داخلی استان (Gbps) |
150 |
| 5 |
سوییچ بین شهری (پورت منصوبه) |
28,489 |
| 6 |
سوییچ بین شهری (پورت زیربار) |
7,393 |
| 7 |
تعدادکل مراکز استان |
14 |